U septembru 2025. godine došlo je do masovnog pomora ribe i ostalog živog svijeta u gornjem dijelu toka Neretve, ispod mašinske zgrade hidroelektrane “Ulog” u vlasništvu “EFT Group” Vuka Hamovića.
Problematični vršni način rada hidroelektrane (HE) “Ulog”, umjesto ekološkom dozvolom predviđenog protočnog, potencijalni je uzrok masovnog pomora ribe i ostalog živog svijeta u gornjem toku Neretve, zabilježen u septembru prošle godine, piše Fondacija ACT.
Potvrđuje to analiza ekspertskog tima koji su činili prof. dr. Gabriel Singer s Univerziteta u Innsbrucku, akademik Muriz Spahić i istraživač Mirza Čelebičić.
Spomenuta analiza predstavljena je na stručnoj konferenciji “Jačanje dijaloga o klimatskim promjenama i zaštiti okoliša – vode i slučaj rijeke Neretve” održanoj u Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine u novembru 2025. godine.
Aktivisti upozoravaju da za ovaj ekocid još uvijek niko nije odgovarao niti ima podignutih optužnica.
“Stoga smo se, u saradnji s partnerima iz Save the Blue Heart of Europe, institucijama na državnom i entitetskim nivoima obratili hitnim zahtjevom za reakcije u okviru nadležnosti, što podrazumijeva obustava vršnog režima rada, zadržavanje postojećih uslova ekološke dozvole, uspostavu transparentnog monitoringa u stvarnom vremenu i trajnu zaštita preostalih netaknutih dijelova Neretve”, naveli su iz Fondacije ACT.
Suprotno uslovima navedenim u ekološkoj dozvoli, gdje je propisan isključivo protočni tip rada, naučni monitoring i satelitski snimci potvrđuju da HE “Ulog” radi u zabranjenom vršnom režimu rada (tzv. hydropeaking). Pomenuti proces podrazumijeva iznenadno ispuštanje ogromnih količina vode iz dubljih slojeva akumulacije koji su potpuno bez kisika, što dovodi do uginuća živog svijeta nizvodno.
“Ovaj fenomen naučnici su nazvali “zona smrti”, nizvodno od brane, opisujući ga kao ekološku zamku: tokom pauza u radu, riba se vraća u naizgled povoljno stanište, da bi se potom ugušila tokom iznenadnih, višesatnih ispuštanja vode bez kisika. Ovi vještački izazvani poplavni talasi direktno su odgovorni za spomenuti masovni pomor živog svijeta i predstavljaju akutnu opasnost po sigurnost ljudi na rijeci”, navodi se u saopštenju Fondacije Atelje za društvene promjene – ACT.
Centar za životnu sredinu iz Banjaluke 9. aprila održao press je konferenciju povodom zahtjeva kompanije EFT za novu ekološku dozvolu za hidroelektranu Ulog na rijeci Neretvi.
Iz ove organizacije navode da HE Ulog nije poštovala aktuelnu ekološku dozvolu što je dovelo i do pomora ribe. Ove tvrdnje su potkrijepili i evropski naučnici koji su prezentovali rezultate istraživanja.
“Po pitanju postupka obnove ekološke dozvole mi smo bili u Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske i tražili smo da se u narednom periodu što više pokuša smanjiti uticaj hidroelektrane Ulog na ekosistem rijeke Neretve, koja je visoko vrijedno prirodno područje”, izjavila je za Impuls Jelena Ivanić iz Centra za životnu sredinu.
Detaljan izvještaj sa konferencije možete pročitati u članku Jelene Jevđenić, na portalu Impuls.
(AbrašMEDIA)